Asgari ücretin 2002 yılından bu yana yüzde 242 arttığını ifade eden Bakan Işıkhan, “2002’de net asgari ücret 184 TL idi. Bugün 22.104 TL’ye ulaştı. Asgari ücrete nominal olarak 119 kat, reel olarak %242 artış sağladık” dedi.
Peki asgari ücret yüzde 242 artarken, temel gıda fiyatları yüzde kaç arttı?
Türkiye’de net asgari ücret 2002’den bu yana kesintisiz yükselmiş, 2002 ortasında aylık yaklaşık 188,7 TL seviyesindeyken (eski Türk Lirası cinsinden 213.210.000 TL) 2025 başında 26.005,5 TL’ye ulaşmıştır. Her yıl yapılan zamlarla asgari ücret kümülatif olarak on binlerce kat artmıştır. Örneğin 2002’de aylık ~189 TL olan ücret, 2024 sonu 20.002,5 TL olmuş, 2025’te %30 artırılarak 26.005,5 TL seviyesine çıkmıştır. Aşağıdaki tabloda yıllar itibarıyla net asgari ücret (TL) ve yıllık artış oranı verilmiştir:
| Yıl | Net Asgari Ücret (TL) | Yıllık Artış (%) |
| 2002 | 213,21 TL (son yarı) | – |
| 2003 | 256,50 TL | +20,3% |
| 2004 | 378,00 TL | +40,4% |
| 2005 | 488,70 TL | +10,0% |
| 2006 | 531,00 TL | +8,7% |
| 2007 | 585,00 TL | +9,9% |
| 2008 | 638,70 TL | +9,2% |
| 2009 | 693,00 TL | +8,5% |
| 2010 | 760,50 TL | +9,8% |
| 2011 | 837,00 TL | +10,1% |
| 2012 | 940,50 TL | +12,3% |
| 2013 | 1.021,50 TL | +8,6% |
| 2014 | 1.134,00 TL | +11,0% |
| 2015 | 1.273,50 TL | +12,3% |
| 2016 | 1.647,00 TL | +29,3% |
| 2017 | 1.777,50 TL | +7,9% |
| 2018 | 2.029,50 TL | +14,2% |
| 2019 | 2.558,40 TL | +26,1% |
| 2020 | 2.943,00 TL | +15,0% |
| 2021 | 3.577,50 TL | +21,6% |
| 2022 | 5.004,00 TL (Ocak) 6.471,00 TL (Tem) |
+39,9% (Ocak) |
| 2023 | 10.008,00 TL (Ocak) 13.414,50 TL (Tem) |
+54,7% (Ocak) |
| 2024 | 20.002,50 TL | +49,1% |
| 2025 | 26.005,50 TL | +30,0% |
*Kaynak: Resmî Bakanlık tabloları (Çalışma Bakanlığı). (Yukarıda yüzdelik artışlar bir önceki yılın ücretine göre hesaplanmıştır.)
Temel Gıda Maddeleri Fiyatları (2002–2025)
TÜİK ve ilgili kurumlar 2002–2025 dönemine ait her bir temel gıda maddesinin yıl sonu fiyatını toplu olarak açıklamamıştır. Ancak devlet kurumları ve araştırmalardan derlenen bilgilere göre temel ürünlerde de keskin yükseliş yaşanmıştır. Örneğin, Toprak Mahsulleri Ofisi verilerine göre 2002’de 1 kg ekmek fiyatı yaklaşık 0,92 TL iken 2020 sonunda 6,42 TL’ye yükselmiştir (yüzde +597 artış). Aynı dönemde 50 kg un 23,32 TL’den 113,62 TL’ye (+387%), süt ve yumurta grubunun fiyatı da benzer oranda artmıştır.
Son yıllarda TÜİK verilerine göre ekmek-un-bulgur-makarna grubunda yıllık artış oranları çok yüksek seyretmiştir. Örneğin Aralık 2023 itibarıyla ekmek/un vb. fiyatları bir önceki yılın aynı ayına göre %55,4 oranında artmıştır. Benzer şekilde süt ve yumurta grubu fiyatları %55,5 artmış, yağ fiyatları %77,7 artmıştır. Birleşik Kamu-İş’in analizlerine göre son bir yıllık ortalama artış (Eyl 2023–Eyl 2024) ise ekmek ve benzeri ürünlerde %51,9, süt–yumurta %52,1, yağda %77,4 civarındadır. Bu çarpıcı veriler, gıda ürünlerinin son dönemde döviz kuru ve maliyet etkisiyle nasıl hızla pahalandığını göstermektedir.
Aşağıda, 2002 ve 2020 başta olmak üzere bazı kritik yıllar için ortalama fiyat artışları ve fiyat düzeyleri örneklenmiştir (kaynaklar yukarıdaki TÜİK/Bakanlık/anket raporları ve araştırma sonuçlarıdır):
| Ürün | 2002 (TL) | 2020 (TL) | 2025 (tahmini) | Yüzde Artış (2002–2020) | Yüzde Artış (2020–2025) |
| Ekmek (1 kg) | 0,92 TL | 6,42 TL | ~12,5 TL (1 kg) | +597% | ~+95% |
| Süt (1 litre) | ≈0,60 TL* | ≈4,00 TL* | ≈15 TL* | ≈+567%* | ≈+275%* |
| Yumurta (adet) | ≈0,12 TL* | ≈0,90 TL* | ≈3,00 TL* | ≈+650%* | ≈+233%* |
| Un (1 kg) | 0,47 TL | 2,27 TL | ≈7,00 TL* | +387% | ≈+209%* |
| Ayçiçek Yağı (1 l) | ≈0,80 TL* | ≈5,00 TL* | ≈25 TL* | ≈+525%* | ≈+400%* |
* Not: Süt, yumurta, yağ fiyatları için yaklaşık değerlerdir ve TÜİK aralık sonu enflasyon oranlarına göre tahmini biçiminde verilmiştir (kaynak gösterilmemiştir). Örneğin TÜİK’in verilerine göre süt-yumurta grubu %55,5; yağ grubu %77,7 oranında artmıştır.
Karşılaştırmalı Analiz ve Değerlendirme
Yukarıdaki veriler gösteriyor ki, son 20 yılda asgari ücret ve temel gıda fiyatları hızla artmıştır. Ancak özellikle 2021 sonrası dönemde gıda fiyatlarının artış oranı asgari ücrete göre çok daha yüksek gerçekleşmiştir. Örneğin 2022 yılında asgari ücret yaklaşık %40 artarken, ekmek-un grubunda fiyatlar yıl genelinde (baz etkisiyle düşüşün ardından) 39–70% arası artmış, süt-yumurta da benzer oranda yükselmiştir. 2023’te ise resmi veriler minimum ücrete %54,7’lik zam sağlarken; aynı yıl ekmek/un fiyatları %55,4, yumurta-süt grubunda %55,5, yağda %77,7 artmıştır. Yani 2023’te gıda ürünlerinde görülen zam oranları asgari ücret artışına eşit veya üzerinde seyretmiştir. 2024 yılında ise asgari ücret %49,1 artarken yıllık ortalama gıda enflasyonu ekmek-un için %52, süt-yumurta için %52, yağ için %77 düzeyindedir. Bu durum, son yıllarda gıda fiyat artışlarının sıklıkla asgari ücret artışını geride bıraktığı anlamına gelir.
Genel olarak değerlendirildiğinde, 2002–2025 döneminde asgari ücretin reel alım gücü ciddi biçimde gerilemiştir: ücret nominal olarak kat kat artarken, başta ekmek, süt, yumurta, un, yağ gibi temel gıda maddeleri çok daha yüksek fiyat artışları yaşamıştır. Özellikle 2022–2023’te enflasyonist ortamda gıda maddeleri yıllık bazda %50–100’leri aşan zamlar görmüştür. Sonuç olarak, bu dönemde açlık sınırına yakın gelir grubundaki hanelerin gıda bütçeleri nispeten daha fazla zorlanmış, gıda fiyatlarındaki artışlar asgari ücret artışını genel olarak aşmıştır. Ancak 2000’li yılların başında (örneğin 2004–2007 döneminde) gıda enflasyonu nispeten düşük seyrettiği için o yıllarda ücret artışları gıdayı karşılamış, son dönemde ise tam tersi bir tablo ortaya çıkmıştır.
