Dünyası karanlığa gömüldüğünde bile, ruhuyla, düşünceleriyle ve fikirleriyle dünyayı aydınlatmayı sürdüren bir filozof, bir düşünür, bir eş, bir baba…
13 Haziran, Türk düşünce dünyasının çınarlarından Cemil Meriç’in aramızdan ayrılışının yıl dönümü. O, sadece bir yazar ya da akademisyen değil; kelimeleriyle zihinleri aydınlatan, fikirleriyle sarsan, yarınlara ufuk açan bir düşünce işçisiydi.
Henüz genç yaşlarındayken, bir misafirlik dönüşü merdivenlerden inerken bir anda görme yetisini kaybetti. Bu beklenmedik felaket, onun için yalnızca fiziksel bir kayıp değil; aynı zamanda ruhsal bir kırılma, bir içe dönüşün başlangıcıydı. Dünya, insanlar, savaşlar, dayatılan fikirler… Hepsi onun zihninde sorgulanmaya başlandı. Ahlak, irfan ve kültür dünyasında bir sığınak buldu kendine. Okuyarak, yazarak, araştırarak ve düşünerek kendini yeniden inşa etti. Ancak o karanlık günlerde, zaman zaman her şeyin sona erdiğini düşünüyor, hayatına son vermeyi bile aklından geçiriyordu.
İşte tam da bu noktada, kızı Ümit Meriç ve eşi, onun yeniden hayata tutunmasının sebebi oldular.
Cemil Meriç, artık kitapları kızının gözlerinden görmeye, fikirleri onun sesiyle duymaya başlamıştı. Ümit Meriç’in anlatımıyla, her gün okuldan döndükten sonra saatlerce babasına kitaplar okur, birlikte metinler üzerine tartışırlardı. Bu entelektüel paylaşım, onun Batı’ya yönelik ilgisini Doğu’nun kadim düşünce dünyasına yönlendirmesine vesile oldu. Baba-kız birlikte kurdukları bu zihinsel yolculukta, yeni fikirler ve yeni kitaplarla bugün hâlâ bizleri aydınlatan eserler ortaya koydular.
Bugün baktığımızda O ne tam anlamıyla bir Doğucu ne de bir Batıcıydı. Yalnızca hakikatin tarafındaydı.
Cemil Meriç’in hayatı, yalnızca bir yaşam öyküsü değil; aynı zamanda bir mücadele manifestosudur.
Genç yaşta görme yetisini kaybetmiş; fakat zihin dünyasını öylesine genişletmiştir ki, göremediklerini kelimelerle görmüş, gösteremediklerini kavramlarla hissettirmiştir.
“Mağaradakilere sesleniyorum,” derken yalnızlığı değil, hakikatin peşindeki ağır ve asil yürüyüşü anlatıyordu.
Onun kitaplarında yalnızca bilgi yoktur; aynı zamanda bir arayış, bir öfke, bir isyan ve derin bir medeniyet tasavvuru vardır.
“Bu Ülke”, “Jurnal”, “Bir Dünyanın Eşiğinde” gibi eserleriyle Türkiye’nin entelektüel iklimine damgasını vurmuş; Doğu ile Batı arasında kurmaya çalıştığı düşünce köprüleriyle, hem gençlere hem aydınlara yeni menfezler açmıştır.
Cemil Meriç’in en büyük vasıflarından biri, kendini ve çağını acımasızca sorgulamasıdır.
Satırlarında iç hesaplaşmalar, kültürel travmalar, kimlik sancıları ve çözüm önerileri iç içedir. Eleştirirken yıkmak için değil, inşa etmek için kalem oynatır.
“Aydın, hakikati aramakla mükelleftir,” derken aslında her dönemin okuruna ve düşünürüne evrensel bir çağrıda bulunur.
Bugün onu anarken, Cemil Meriç’in hâlâ çağımızın kirli bilgi akışına karşı dimdik duran bir zihin, karanlıkta yol arayanlara ışık tutan bir ruh olduğunu hatırlamak gerekir.
Düşüncenin, iradenin, hakikatin ve mücadele ruhunun ete kemiğe bürünmüş hali olan Cemil Meriç’i rahmetle ve saygıyla anıyorum.
Cemil Meriç’ten Hatırlanası Sözler
“İdeolojiler, idrakimize giydirilmiş deli gömlekleridir.”
- Düşünmeye zincir vurulamayacağını haykıran bir uyarı…
“Mağaradakilere sesleniyorum. Onlar beni duymayacaklar; ama ben konuşacağım.”
- Yalnızlıkla ama inatla, hakikatin peşinde yürüyenlerin sözü…
“Aydın olmak, aydınlatmaktır. Yani bedel ödemektir.”
- Kalemini namus bilenlere ithaf…
“Kör bir toplumda gören çılgın sanılır.”
- Gözleri değil, zihni açmanın önemini anlatan sarsıcı bir gerçek…
“Bir fikir adamının gerçek serveti, yalnızlığıdır.”
- Kalabalıklar içinde susmak yerine, tek başına düşünmeyi seçenlerin mirası…
“Medeniyet, insanın insanca yaşamasıdır.”
- Sadece maddi değil, ahlaki ve kültürel düzlemde var olmanın tarifi…
