Uluslararası Gazeteciler Federasyonu’nun (IFJ) 2025’te Ölen Gazeteciler ve Medya Çalışanları Hakkındaki Yıllık Raporu’na göre, 2025 yılında yedisi kadın olmak üzere 111 gazeteci öldürüldü. İnsan Hakları Günü (10 Aralık) öncesinde yayınlanan raporun bulguları, gazeteciler ve medya çalışanları için bir başka ölümcül yıla dikkat çekiyor. Ölümlerin %46’sı Filistin’in Gazze kentinde gerçekleşti.
- 1990’dan bu yana ve yıllık Öldürülenler listesinin yayınlanmasından bu yana, IFJ dünya çapında 3.156 ölüm kaydetti, yılda ortalama 91 ölüm ve son on yılda 859 ölüm
- Federasyon ayrıca hapisteki 533 gazetecinin listesini de yayınladı: Çin Cumhuriyeti, dünyanın en fazla gazeteciyi hapseden ülkesi olarak öne çıkıyor.
- Ortadoğu ve Arap dünyası üst üste üçüncü yıldır en çok etkilenen bölge oldu.
51’i Filistin’de olmak üzere 69 gazetecinin öldürülmesiyle Orta Doğu ve Arap Dünyası bölgesi, dünya çapında öldürülen tüm medya çalışanlarının %62’sini oluşturdu. Yemen 13 ölümle ikinci sırada yer alırken, onu sekiz ölümle Ukrayna takip ediyor. Sudan altı ölüm, Hindistan dört ölüm ve Filipinler, Meksika, Peru ve Pakistan da dahil olmak üzere diğer birçok ülke üçer gazeteci kaybetti. Bu rakamlar, çatışma bölgelerindeki tehlikenin yoğunluğunu vurgularken, medya çalışanlarının korunmasının güçlendirilmesi ve gazetecileri öldürenlerin adalete teslim edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
IFJ, 2024 yılında 14’ü kadın olmak üzere 122 ölüm ve 516 tutuklu gazeteciyi belgeledi .
Orta Doğu ve Arap Dünyası (69)
Ortadoğu ve Arap Dünyası, 69 gazetecinin öldürülmesiyle korkunç bir rekora imza attı.
Filistinli gazeteciler, IFJ’nin 51 kişinin öldürüldüğünü kaydettiği Gazze’deki savaş nedeniyle en ağır bedeli ödedi. En sembolik olanı, 10 Ağustos’ta El Cezire muhabiri Anas El Şerif’e düzenlenen hedefli saldırıydı: Gazze Şehri’ndeki El Şifa Hastanesi’nin dışında gazetecilerin kaldığı bir çadırda beş gazeteci ve medya çalışanıyla birlikte öldürüldü. Yemen’de de gazeteciler bu çatışmanın en ağır bedelini ödedi; İsrail Ordusu’nun ’26 Eylül’ gazetesinin ofislerine düzenlediği saldırıda 13 gazeteci ve medya çalışanı hayatını kaybetti. Bu saldırı, medya ofislerine yönelik en kötü saldırılardan biri olarak kabul ediliyor.
Gazeteciler Suriye’de (2) ve İran’da (2) da çalışmaları nedeniyle hedef alındı ve öldürüldü; bu ülkelerde bir kaza sonucu ölüm de kaydedildi ve İran’da öldürülen gazetecilerin toplam sayısı üçe çıktı.
Bölgedeki hükümetler de eleştirel gazetecilere korku salarak basın özgürlüğünü bastırma kararlılıklarını gösterdiler: 74 gazeteci şu anda tutuklu, bunların çoğu İsrail’de (41 Filistinli gazeteci tutuklu), Mısır’da (15) ve Yemen’de (11).
Asya-Pasifik (15)
IFJ, Asya-Pasifik bölgesinde 15 gazetecinin öldürülmesini kınamaktadır. Bunlardan dördü Hindistan’da, üçü Pakistan’da, üçü Filipinler’de, ikisi Bangladeş’te, ikisi Afganistan’da ve biri Nepal’de öldürülmüştür. Özellikle dikkat çeken bir diğer olay ise, 1 Ocak’ta Hintli gazeteci Mukesh Chandrakar’ın vahşice öldürülmesidir. Haberciliği nedeniyle demir çubukla dövülerek öldürülmüş ve daha sonra bir foseptik çukurunda bulunmuştur.
Asya-Pasifik bölgesi, meslekleri nedeniyle en fazla gazeteciyi hapsetmeye devam ediyor: 277 gazeteci şu anda hapiste. 143 gazeteciyle Çin (Hong Kong dahil), medya profesyonelleri için dünyanın en büyük hapishanesi olmaya devam ediyor. Bunu 49 gazeteciyle Myanmar ve 37 gazeteciyle Vietnam takip ediyor.
Avrupa (10)
IFJ, bu yıl Avrupa’da 10 cinayet kaydetti: Sekizi Ukrayna’da, biri Rusya’da ve biri de Türkiye’de.
Avrupa, son on yılda üçüncü kez bu kadar çok gazetecinin öldürüldüğü bir döneme tanık oluyor: ilki 2015’te Paris’teki Charlie Hebdo (hiciv dergisi) katliamı, ikincisi ise 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından yaşandı. Bu yıl Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş özellikle ölümcül oldu ve dokuz gazeteci öldürüldü.
Rakamlar aynı zamanda son derece endişe verici bir eğilimi de gözler önüne seriyor: Gazetecileri veya araçlarını hedef almak için İHA kullanımı. Ukraynalı gazeteciler Olena Hramova, Yevhen Karmazin ve Tetyana Kulyk ile Fransız gazeteci Antoni Lallican, Rus İHA’ları tarafından kasıtlı olarak öldürüldü. Rus gazeteci Ivan Zuev’in de bir İHA saldırısında öldürüldüğü bildirildi.
Avrupa’da, tutuklu gazeteci sayısı (149), esas olarak Azerbaycan ve Rusya’daki yoğun baskılar nedeniyle geçen yıla kıyasla yaklaşık %40 arttı. Bu, 2018’den bu yana Avrupa’da kaydedilen en yüksek rakam.
Afrika (9)
2025 yılında Afrika’da dokuz medya çalışanı öldürüldü. Sudan, bölgedeki gazeteci cinayetlerinin merkez üssü oldu ve altı ölümden sorumluydu. Sudan’daki çatışmanın 15 Nisan 2023’te başlamasından bu yana, iç savaş hakkında haber yapan gazeteciler, özellikle Hızlı Destek Güçleri (RSF) olmak üzere, çatışan gruplar tarafından hedef alındı. IFJ ayrıca Mozambik, Somali ve Zimbabve’de birer cinayet kaydetti.
Afrikalı gazeteciler belirsiz ve uydurma suçlamalarla hapse atılmaya devam etti. Afrika’da hâlâ yirmi yedi gazeteci hapiste. Eritre (7), kıtanın en büyük gazeteci hapishanesi konumunda ve bazıları on yıldan uzun süredir hapiste. Birçok Afrika ülkesi, ulusal yasalarını gazetecileri susturmak için kullanmaya devam ediyor.
Amerika (8)
Bölgede bu yıl sekiz cinayet kaydedildi. Meksika ve Peru, gazeteciliğin ölümcül olabileceği ülkelerin başında geliyor: sadece 2025 yılında üç gazeteci öldürüldü. Peru’daki durum özellikle endişe verici çünkü bu ülke neredeyse on yıldır gazetecilere karşı ölümcül bir suça tanık olmadı. Kolombiya ve Ekvador’da ise birer cinayet kaydedildi.
IFJ ayrıca bölgede altı gazetecinin tutuklu olduğunu, bunlardan dördü Venezuela’da olduğunu kaydetti.
IFJ Başkanı Dominique Pradalié şunları söyledi: “Gazeteci cinayetleri ve tutuklamaları 2025 yılında artıyor ve dünya genelindeki hükümetlerin onları korumak veya basın özgürlüğünün temel ilkelerini gözetmek için ne kadar az şey yaptığını görmek son derece utanç verici. Bunun yerine, doğrudan hedef göstermelere, eleştirel sesleri susturmaya yönelik apaçık girişimlere ve kamu yararı taşıyan konulardaki söylemi kontrol etme çabalarına tanık oluyoruz. Bu eylemlerin hepsi uluslararası hukukun açık bir ihlalidir.”
Dünya, gazetecilere yönelik bu acımasız saldırılara ve kamuoyunun çoğulcu ve bağımsız bilgi edinme hakkını kısıtlamaya yönelik artan çabalara karşı uyanmalıdır. Gazetecilerin güvenliği ve korunmasına adanmış uluslararası bir belgeyi kabul etmenin zamanı gelmiştir ve hatta çoktan gelmiştir. Bu nedenle, tüm Birleşmiş Milletler Üye Devletlerini bu hedef doğrultusunda gecikmeden ilerlemeye çağırıyoruz.
Her zamankinden daha fazla, dünyanın her yerindeki insanlar bilgiye tam erişim hakkına sahip olmalı ve gazeteciler kendilerini susturmaya yönelik her türlü girişimden korunmalıdır. Adalet istiyoruz.
2025 yılında öldürülen gazeteci ve medya çalışanlarının listesini indirin .
