- (Araştırma Haberi – Uluslararası Kaynaklara Dayalı)
- Abdo Uçucu
28 Şubat 2026 sabahı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik geniş çaplı ve koordineli hava saldırılarıyla Orta Doğu’da son yılların en büyük bölgesel çatışması resmen başladı. Altyapı hedeflerinin yanı sıra İran’ın nükleer ve askeri komuta merkezlerinin vurulduğu bu operasyon, Al Jazeera’nın aktardığına göre İran devlet yapısının en üst kademelerini hedef aldı ve ülkenin siyasi–askeri liderliğinde büyük kayıplara yol açtı.
Saldırıların ilk saatlerinde İran’ın hava savunma sistemleri devreye girse de, ABD ve İsrail’in eşzamanlı operasyonları ülkenin kritik askeri tesislerinde ağır tahribata neden oldu. Aynı gün İran, İsrail’e ve Körfez’deki ABD üslerine balistik füze ve İHA saldırılarıyla karşılık verdi; Bahreyn, Katar, BAE ve Suudi Arabistan’da alarm durumuna geçildi. Çatışmanın bu ilk evresi, bölgenin tamamını içine çekme potansiyeli taşıyan çok cepheli bir savaşın habercisiydi.
1 Mart 2026’ya gelindiğinde, saldırıların boyutu ve etkisi daha net ortaya çıktı. Al Jazeera’nın doğruladığı bilgilere göre, ABD–İsrail saldırılarında İran’ın en üst düzey devlet ve askeri yetkililerinden bazıları öldürüldü. Bunlar arasında:
- Ayetullah Ali Hamaney – İran’ın dini lideri (ölümü IRNA tarafından doğrulandı)
- Ali Şemhani – İran’ın eski Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri
- General Abdolrahim Mousavi – İran Ordusu Başkomutanı
- Mohammad Pakpour – Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri Komutanı
- Aziz Nasirzadeh – İran Savunma Bakanı (Middle East Eye ve Al Jazeera tarafından doğrulandı)
Ayrıca The Indian Express’in aktardığına göre, Hamaney’in kızı, damadı ve torunu da saldırılarda hayatını kaybetti. Middle East Eye, saldırıların yalnızca askeri liderliği değil, aynı zamanda İran’ın iç güvenlik ve istihbarat yapılanmasını da hedef aldığını; çok sayıda üst düzey komutan ve bürokratın öldürüldüğünü belirtiyor. Aynı kaynak, Minab kentinde bir okula düzenlenen saldırıda çoğu genç kızlardan oluşan 148 sivilin öldüğünü bildirerek çatışmanın insani boyutuna dikkat çekiyor.
Bu gelişmelerin ardından İran yönetimi, saldırıları “ülkenin egemenliğine yönelik doğrudan savaş ilanı” olarak nitelendirdi ve misillemelerin süreceğini açıkladı. Ancak 2 Mart 2026’da CNBC’nin aktardığı diplomatik sinyaller, savaşın seyrinin tamamen askeri bir yıkım çizgisinde ilerlemeyebileceğine dair ilk işaretleri verdi. Buna rağmen, İran’ın en üst düzey liderlik kadrosunun kaybı, ülkenin siyasi geleceği ve bölgesel dengeler açısından büyük bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor.
Savaşın bu evresinde dikkat çeken bir diğer boyut ise operasyonun yüksek düzeyde istihbarat temelli yürütülmüş olmasıdır. Institute for the Study of War (ISW) ve American Enterprise Institute’un Critical Threats Project’i, saldırıların aylar süren istihbarat hazırlığına dayandığını ve İran’daki askeri tesislerin, liderlerin ve komuta zincirinin hassas şekilde hedef alındığını bildiriyor. Bu tür operasyonlar, “decapitation strikes” (baş kesme saldırıları) olarak tanımlanmakta ve rejimin karar alma kapasitesini felç etmeyi, halkı rejime karşı ayaklanmaya teşvik etmeyi ve diplomatik çözüm yerine rejim değişikliğini hızlandırmayı amaçlamaktadır.
ISW’ye göre, operasyonun zamanlaması İran’daki iç huzursuzlukların artışına paralel olarak seçildi. ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırıyı duyururken İran halkına rejime karşı ayaklanma çağrısı yapması, operasyonun yalnızca askeri değil, aynı zamanda psikolojik ve siyasi bir boyutu olduğunu göstermektedir. Chatham House uzmanları, bu saldırıların ardından İran’da liderlik krizi ve halkta rejim karşıtı dalga oluşabileceğini öngörmektedir.
Saldırılar sırasında Batılı ülkelerin savunma pozisyonuna geçmesi ve Körfez ülkelerinin hava sahalarını kapatması, operasyonun önceden diplomatik olarak bilgilendirilmiş ve koordineli olduğunu göstermektedir. Bu durum, savaşın yalnızca iki taraf arasında değil, çok aktörlü bir stratejik müdahale olarak kurgulandığını ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak, 28 Şubat’ta başlayan ABD–İsrail saldırıları yalnızca İran’ın askeri kapasitesini değil, devletin en üst yönetim kademesini ve istihbarat altyapısını hedef alarak ülkenin siyasi yapısını derinden sarstı. Hamaney’in ölümü ve beraberindeki üst düzey kayıplar, uluslararası basının ortak değerlendirmesine göre, İran’ın yakın tarihindeki en büyük liderlik boşluğunu doğurdu. Operasyonun istihbarat temelli niteliği, savaşın klasik çatışma formatının ötesine geçerek psikolojik, siyasi ve rejim değişikliğine odaklı hibrit bir müdahale halini aldığını göstermektedir.
KAYNAKÇA