Türk ticaret hayatının can damarı olan güven, son zamanlarda özellikle Hatay’ın ticari kalbine saplanan organize bir dolandırıcılık hançeri tarafından tehdit ediliyor. Bu sistemin en somut enstrümanı olan vadeli çek, artık sadece bir ödeme aracı değil, aynı zamanda başta tarım sektörü olmak üzere Hatay piyasasını içeriden çökertmek için tasarlanmış büyük ölçekli vurgunların anahtarı haline gelmiş durumda.
Bu yazıda, Hatay’da yaşanan bu soğukkanlı dolandırıcılık sisteminin nasıl işlediğine, meselenin birkaç sahtekârdan çok daha derin bir sistemik krize nasıl işaret ettiğine ve Hataylı esnaf ve çiftçinin takviminde adeta bir saatli bomba gibi bekleyen şok edici “13 Ocak kehanetine” dair üç çarpıcı gerçeği ortaya koyacağız.
“Malı Topla, Yarı Fiyatına Sat, Kaybol”: Hatay’da Karşılıksız Çek Vurgununun Soğukkanlı Anatomisi
Hatay’da özellikle tarım ürünleri ticaretinde yoğunlaşan bu dolandırıcılık türü, basit olduğu kadar piyasa dengelerini altüst edecek kadar acımasız adımlarla işleyen, planlı bir operasyondur. Sistemin işleyişi şu şekilde özetlenebilir:
- Mal Toplama:Dolandırıcılar, Hatay’daki tarım üreticileri ve toptancılarından büyük miktarlarda meyve, sebze ve diğer tarım ürünleri tedarik eder.
- Çek Yazma:Bu malların ödemesini, ileri tarihli çekler düzenleyerek yaparlar.
- Piyasayı Bozma:Satın aldıkları tarım ürünlerini hiç bekletmeden, nakit karşılığında piyasa değerinin çok altına, örneğin “yarı fiyatına” satışa sunarak yalnızca nakit akışı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda Hatay’ın tarım piyasası fiyatlarını kasıtlı olarak çökertirler.
- Kaçış:Ellerindeki malları nakde çevirdikten sonra ortadan kaybolurlar.
- Sonuç:Vadesi geldiğinde, Hataylı üretici ve satıcıların elindeki çeklerin tamamı “karşılıksız çıkar” ve zarar çifte katlanır: hem ürünlerinden olmuş hem de alacaklarını tahsil edememiş olurlar.
Bu yöntemin yıkıcı etkisi çifte yönlüdür. Dolandırıcılar sadece Hatay’ın emeğini ve ürününü çalarak firmaları doğrudan zarara uğratmakla kalmaz, aynı zamanda bu malları piyasaya damping yaparak sürdükleri için dürüst çalışan diğer Hataylı işletmelerin de ticari dengesini bozar ve haksız rekabete yol açar.
3 Milyar TL’lik Vurgun ve Hatay’daki Sistemsel Risk
Hatay’da yaşanan olaylar, münferit vakaların çok ötesinde, kentin ticari dokusunda sistemik bir kan kaybına işaret etmektedir. Yakın tarihli bir vurgun, tek bir operasyonla Hatay piyasasından 3 milyar TL’nin nasıl buharlaştırılabildiğini gözler önüne serdi. Ancak asıl tehlike, bu büyük vurgunların buzdağının sadece görünen kısmı olmasıdır. İlde neredeyse her gün yaşanan daha küçük çaplı olaylar, sistemdeki kanamanın sürekliliğini kanıtlıyor:
Örneğin Hatay’daki ‘’K.’’ isimli bir tarım firması bir günde 600.000 TL, bir başka firma ise bir önceki gün yüz binlerce liralık kayıplar yaşadı.
Bu soygun mekanizmasının Hatay’da bu kadar etkili olmasının temel nedeni, özellikle tarım sektörü başta olmak üzere tüm ticaret sisteminin aşırı derecede vadeli çeke bağımlı olmasıdır. Dolandırıcılar, tam olarak bu yapısal zafiyeti sömürmektedir.
“Piyasadaki ticaretin tamamının çekle dönmesinden kaynaklı.”
Hatay’ın ticari hayatındaki bu temel gerçeklik, çekin bir ödeme aracı olarak kullanıldığı her sektörü, özellikle de tarımı, potansiyel bir hedef haline getirmekte ve il ekonomisi için topyekûn bir çöküş riski yaratmaktadır.
“13 Ocak Kehaneti” Neden Hatay Piyasaları İçin Bir Kâbus Senaryosu?
Hatay piyasalarındaki bu gerilim, spesifik bir tarihe odaklanan endişe verici bir öngörüyü de beraberinde getiriyor: 13 Ocak. Bu tarihin Hatay için potansiyel bir “kıyamet günü” olarak işaretlenmesinin arkasında, kusursuz bir fırtınayı andıran zincirleme bir olaylar dizisi yatıyor:
- Çeklerin Vadesi:Hatay piyasasında faaliyet gösteren çok sayıda büyük firmanın, vade tarihi 31 Aralık olan devasa miktarda çek yazdığı biliniyor.
- Yasal Süre:Çek ödemelerinde tanınan yaklaşık 10 günlük bir erteleme veya inisiyatif süresi mevcut.
- Kritik Zamanlama:Bu 10 günlük süre, son ödeme tarihini 10 Ocak Cuma gününe taşıyor. Öngörüye göre, Hatay’daki ödeme aczine düşen firmalar iflaslarını Cuma günü mesai bitimine doğru (saat 17:00 sularında) açıklayacak. Bu zamanlama, iflas haberlerinin hafta sonu piyasa kapalıyken yayılmasını engelleyecektir.
- Pazartesi Şoku:Hatay piyasaları, hafta sonu sessizliğinin ardından bu toplu iflas haberlerinin gerçek ve yıkıcı etkisiyle 13 Ocak Pazartesi günü yüzleşecek.
Bu zincirleme reaksiyonun nihai sonucu için ortaya atılan tahmin ise Hatay ekonomisi için bir felaket senaryosunu andırıyor: İl piyasasının önemli bir kısmının fiilen batması. Bu potansiyel çöküş, şu çarpıcı metaforla özetleniyor:
“13 Ocak tarihinde Hatay’da havai fişek gösterisi var.”
Güven, Hatay İçin En Kırılgan Para Birimi mi?
Özetle, Hatay özelinde karşımızda üç katmanlı bir tehlike duruyor: Soğukkanlılıkla işleyen ve tarım sektörünü hedef alan bir dolandırıcılık mekanizması, milyarlarca liralık vurgunlarla sistemik bir riske dönüşen yaygınlığı ve belirli bir takvime bağlanmış kitlesel bir iflas öngörüsü. Tüm bu tablo, akıllara tek bir temel soruyu getiriyor: Hatay’ın ticaretinin, özellikle de tarımının, neredeyse tamamen güvene dayalı vadeli ödemelerle yürüdüğü bir sistemde, en değerli ve aynı zamanda en kırılgan para birimi güvenin kendisi olabilir mi?
