Kimi zaman modern psikolojiye ait sanılan pek çok kavram, aslında yüzyıllardır İslam medeniyetinde kendine yer bulmuş birer hakikattir. Öz farkındalık, irade terbiyesi, içsel huzur, hedef belirleme ve sürekli gelişim gibi kavramlar bugün “kişisel gelişim” başlığı altında popülerleşmiş olsa da, İslam bu alanın esas temellerini asırlar öncesinden gençlere sunmuştur. Gençlik çağının taşıdığı potansiyel, bu yüzden Kur’an’da, sünnette ve İslam âlimlerinin eserlerinde özel bir önemle ele alınır.
Hz. Ali’nin şu sözü, İslam’ın gençliğe bakışını ve kişisel gelişime verdiği önemi veciz bir şekilde özetler: “Çocuklarınızı zamanın gereklerine göre yetiştirin; çünkü onlar sizin zamanınıza değil, kendi zamanlarına aittir.” Bu ifade, değişen dünya şartlarına karşı donanımlı bireyler yetiştirme sorumluluğunun altını çizerken, aynı zamanda bireyin kendi gelişimine yönelik çabasını da teşvik eder. Kur’an-ı Kerim’deki Kehf Suresi’nde anlatılan Ashâb-ı Kehf kıssası, gençliğin nasıl iman, cesaret ve duruşla yoğrulabileceğinin sembolüdür. Zorluklar karşısında geri adım atmayan bu gençler, hem inançlarında hem karakterlerinde olgunluk göstermiştir. Bu kıssa, gençler için bir kişisel gelişim dersi gibidir: Cesur ol, kararlı ol, ilkelerinden taviz verme ve inancını diri tut.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) gençleri her zaman teşvik etmiş, onlara sorumluluk vermiştir. Henüz yirmili yaşlarda olan Hz. Usame bin Zeyd’in ordu komutanı yapılması, Hz. Muaz bin Cebel’in Yemen’e kadı olarak gönderilmesi, Hz. Zeyd bin Sabit’in vahiy kâtipliği gibi örnekler, gençlerin potansiyeline duyulan güvenin açık göstergesidir. Bu yaklaşım, genç bireyin yeteneklerini fark etmesi ve geliştirmesi için manevi bir motivasyon kaynağıdır.
Peki, bugünün gençleri İslam’ın bu kadim rehberliğinden nasıl faydalanabilir? Öncelikle şunu bilmeliler: Kişisel gelişim, yalnızca maddi başarıya ulaşmak ya da sosyal beceriler kazanmak değildir. İslamî anlayışta kişisel gelişim; nefsin terbiyesi, ahlaki olgunluk, ilimle donanmak, zaman yönetimi, sabır, şükür ve istikamet üzere bir hayat sürmektir. Namaz, oruç ve zikir gibi ibadetler insanın öz disiplinini geliştiren araçlardır. İmam Gazali’nin “nefs tezkiyesi” üzerine yazdığı eserler, bugünkü kişisel gelişim kitaplarından çok daha derinlikli bir yol haritası sunar. Yani İslam, insanın hem ruhsal hem zihinsel hem de toplumsal yönünü bütüncül olarak ele alır. Bu yönüyle gençlerin sadece başarılı bireyler değil, aynı zamanda erdemli insanlar olmalarını hedefler.
Sonuç olarak, gençliğin enerji dolu yılları; sadece diploma, kariyer ya da takipçi sayısıyla değil, anlamlı bir hayatın temelleriyle de taçlandırılmalıdır. Bu noktada İslam, gençlere hem bir pusula hem de bir sığınaktır. Kendi değerlerini bilen, iç dünyasını inşa eden, hedeflerini sadece dünya ile sınırlamayan bir gençlik… İşte İslam’ın görmek istediği genç profilidir bu. Ve böyle gençler, sadece kendilerini değil, içinde yaşadıkları toplumu da dönüştürür. Ahlaklı bir toplum için yapmamız gereken şey de tam da budur. Vesselam…